Biên soạn: Khoa, nhân viên Công ty PwC
Hiệu đính:
Đoàn Lê Hoài Anh, thạc sĩ ngôn ngữ học trường đại học Nanzan
Tạ Thị Khánh Hòa, kiểm toán viên Công ty PwC

Vào ngày 7/4, Chính phủ tuyên bố Tình trạng khẩn cấp trên 7 tỉnh thành là Saitama, Chiba, Tokyo, Kanagawa, Osaka, Hyogo và Fukuoka. Tuy nhiên, không lâu sau đó, chỉnh phủ đã mở rộng phạm của lời tuyên bố ra toàn quốc. Dưới đây chúng tôi xin dịch tóm tắt nội dung của mục hỏi và đáp được đăng trên trang web của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản để các bạn hiểu rõ hơn chủ trương của chính phủ khi đưa ra lời tuyên bố này.

Câu 1: Vì sao sau khi Chính phủ tuyên bố Tình trạng khẩn cấp vào ngày 7 tháng 4, lại tiếp tục công bố - mở rộng phạm vi trên toàn quốc vào ngày 16 tháng 4?

Lây nhiễm COVID-19 đã lan rộng khắp toàn quốc. Trong đó, riêng tại Tokyo vào ngày 7/4, tổng số ca nhiễm đã vượt quá 1,000 người, ngày 5/4 tăng gấp đôi số lượng ca nhiễm mới mỗi ngày.
Số ca nhiễm không rõ nguồn lây (“ca nhiễm đơn lẻ”) tăng lên từng ngày, sự xác định rõ nguồn lây nhiễm cũng dần gặp khó khăn. Nếu cứ giữ nguyên tình trạng như thế sẽ gây áp lực lên ngành y tế, làm giảm năng lực y tế của từng địa phương khiến cho các bệnh nhân không nhận được hỗ trợ y tế cần thiết, có khả năng khiến cho COVID-19 trở thành đại dịch trên cả nước.

Nhằm ngăn chặn tình hình trên, sau khi suy xét số lượng ca nhiễm, các ca nhiễm đơn lẻ, cũng như tốc độ lây lan nhanh chóng của COVID-19, dựa theo Luật đặc biệt về phòng chống dịch cúm chủng mới của Nhật Bản, Chính phủ đã tuyên bố Tình trạng khẩn cấp đối với 7 địa phương bao gồm Tokyo, Saitama, Chiba, Kanagawa, Osaka, Hyogo và Fukuoka.
Sau đó, tình trạng bệnh dịch ở Hokkaido, Ibaraki, Ishikawa, Gifu, Aichi, Kyoto cũng phát triển khá nhanh tương tự như 7 tỉnh đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp. Từ mối quan ngại tình trạng bệnh dịch sẽ mở rộng trên phạm vi lớn hơn, cùng với mong muốn thay đổi hành vi của người dân, ngăn chặn sự lây lan tại địa phương , đặc biệt làm giảm lượng người đi lại trong đợt nghỉ lễ dài là Tuần lễ vàng (Golden Week), chính phủ đã quyết định mở rộng phạm vi tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc (cả 47 tỉnh thành) vào ngày 16/ 4. (7 tỉnh trong danh sách tuyên bố tình trạng khẩn cấp và 6 tỉnh nói trên được gọi chung là “Các tỉnh thành yêu cầu cảnh giác đặc biệt”.

Theo như tuyên bố này, người đứng đầu chính quyền của tất cả các địa phương có quyền áp dụng các biện pháp cần thiết để đối phó với đại dịch như được quy định trong Luật đặc biệt về phòng chống dịch cúm chủng mới của Nhật Bản.
Các tỉnh thành nói trên thường tiếp giáp nhau, có lượng lưu thông người và hàng hoá ở mật độ cao, nên dựa theo đường lối cơ bản của Luật đặc biệt là cần hạn chế hoạt động ở mức tối thiểu, vì vậy việc thi hành luật này cần được thực hiện dưới sự điều phối toàn diện của chính phủ.

Dựa theo các ý kiến của chuyên gia, Chính phủ đặt mục tiêu là giảm số ca nhiễm mới sau 2 tuần (thể hiện qua đỉnh của dịch bệnh) nhờ vào việc hạn chế sự tiếp xúc giữa người với người từ 70 đến 80% so với thời điểm trước khi xảy ra dịch bệnh . Thời gian áp đặt tình trạng khẩn cấp kéo dài đến ngày 6/ 5 sau kì nghỉ Tuần lễ Vàng, bao gồm 2 tuần để kiểm tra hiệu quả sau khi thực hiện chính sách. Chính phủ và chính quyền địa phương sẽ cùng hợp tác để ứng phó với dịch Virus Corona chủng mới, tuy nhiên, nếu không có sự hợp tác của người dân thì không thể ngăn chặn được sự lây lan của dịch bệnh trong cộng đồng, không thể duy trì nền y tế, cũng như đảm bảo sức khỏe và an toàn của mọi người dân. Chính vì thế, Chính phủ hy vọng sẽ nhận được sự hợp tác của toàn dân.

Câu 2: Nên làm gì trong tình trạng khẩn cấp?

Việc quan trọng nhất nên làm là đề phòng bản thân mắc bệnh cũng như không lây bệnh cho người khác.
Một điểm cần lưu ý là khác với cúm mùa, có các triệu chứng như sốt cao khiến người bệnh dễ nhận biết thì đã ghi nhận nhiều ca nhiễm virus Corona chủng mới nhưng đã khỏi bệnh mà chỉ bộc phát triệu chứng nhẹ. Đặc biệt, người trẻ thì các triệu chứng rất khó nhận biết. Gần đây, số lượng người nhiễm bệnh trong độ tuổi từ 20 đến 39 tuổi - nhiều hơn so với số ca nhiễm của người cao tuổi.
Cụ thể, việc cần làm nhất là hạn chế ra ngoài nếu không cần thiết. Ví dụ: việc nào có thể làm tại nhà mà không cần phải ra ngoài thì làm tại nhà, nếu không cần phải đến văn phòng vẫn làm việc được thì làm tại nhà, việc gì không phải hoàn thành gấp thì hoãn lại. Việc cần làm thứ hai là tuân thủ “3 tránh”, bao gồm “tránh không gian kín, thông gió kém”, “tránh nơi tập trung đông người”, “tránh nơi cần nói chuyện và tiếp xúc gần trong vòng 2m”( Hướng dẫn về “3 tránh” ).
Thông báo tình trạng khẩn cấp không phải là “Phong toả (lockdown)” như tại các nước khác. Các hoạt động như: đi khám bệnh, đi mua thực phẩm, nhu yếu phẩm, đến công ty làm việc khi thiết , các hoạt động duy trì sức khoẻ như tập thể dục hoặc đi bộ ngoài trời vẫn được cho phép. Vì vậy, chính phủ kêu gọi người dân bình tĩnh và tránh các hoạt động đầu cơ tích trữ thực phẩm hay nhu yếu phẩm.

Câu 3: Sự khác biệt giữa 13 tỉnh trong danh sách tỉnh thành yêu cầu cảnh giác đặc biệt và 34 tỉnh thành còn lại là gì?

Tất cả các tỉnh thành đều nằm trong diện tuyên bố tình trạng khẩn cấp nên sẽ có quyền thực hiện các biện pháp dựa theo Luật đặc biệt về phòng chống dịch cúm chủng mới của Nhật Bản Ví dụ:

Câu 4: Có xảy ra hiện tượng kì thị đối với người làm trong ngành Y tế không? 

Gần đây có nhiều trường hợp đáng tiếc xảy ra như “Con của những nhân viên y tế tham gia chữa trị cho những bệnh nhân Virus Corona chủng mới bị từ chối nhận tại các cơ sở giữ trẻ”, “Nhân viên y tế bị tài xế taxi từ chối”, v.v…
Các nhân viên y tế như bác sĩ, điều dưỡng, với các biện pháp phòng hộ đầy đủ, đang tham gia vào quá trình chữa trị cho bệnh nhân cũng như ngăn chặn dịch bệnh lây lan vì cộng đồng. Vì vậy cần hạn chế việc phân biệt đối xử đối với các nhân viên y tế vì nghe theo các nguồn tin không chính thống, việc phân biệt đối xử này có thể bị xem là vi phạm nhân quyền trong một số trường hợp.

Nguồn: [Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi] (https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/kenkou_iryou/dengue_fever_qa_00001.html)

Câu trả lời trong mục Hỏi và đáp thể hiện quan điểm chính thức của chính phủ Nhật Bản, chúng tôi chỉ đóng vai trò lược dịch nội dung được đăng trên trang web của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi. Nội dung bài dịch không liên quan đến những tổ chức người dịch trực thuộc.